حجتالاسلام والمسلمین ابوالفضل ساجدی، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، با طرح این پرسش که «در دنیای مدرن و با وجود پیشرفتهای علمی و پزشکی، چه نیازی به روزهگرفتن وجود دارد؟»، اظهار کرد: امروزه برخی در فضای مجازی ادعا میکنند که روزهداری متعلق به دوران گذشته است و با دستاوردهای پزشکی جدید سازگاری ندارد، در حالی که این نگاه، نگاهی سطحی و ناقص به فلسفه روزه است.
وی افزود: تردید در مورد روزه در شرایطی مطرح می شود که امروزه با وجود پیشرفتهای علمی و تکنولوژیک، شاهد گسترش انواع عرفانهای نوظهور و مکاتب معنویتنما هستیم که هر کدام بهنوعی انسان را به سوی خود دعوت میکنند.
این استاد حوزه و دانشگاه با استناد به آیه ۱۸۳ سوره بقره افزود: قرآن کریم صریحاً فلسفه روزه را «تقوا» معرفی میکند؛ «یا أیها الذین آمنوا کُتب علیکم الصیام کما کُتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون». این آیه به حکمت روزه اشاره دارد، حکمتی که راهبردی انسانساز برای همه اعصار است نه یک مقطع و شرایط تاریخی خاص، چنانکه در ادیان قبلی الهی هم واجب بوده و ناظر به نیاز مستمر بشر است
وی با بیان اینکه بخشی از آثار روزه مربوط به حیات اخروی انسان است، گفت: بسیاری از نتایج روزهداری، در این دنیا بهطور کامل قابل درک نیست و تنها از طریق آیات و روایات به ما منتقل شده است و حیات دنیوی مقدمهای برای حیات ابدی است و آثار عظیم روزه در آن عالم، فراتر از ادراک محدود ماست.
عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تأکید کرد: روزه علاوه بر آثار اخروی، در همین دنیا نیز کارکردهای بسیار مهمی دارد و اگر بخواهیم همه این آثار را در یک عبارت خلاصه کنیم، باید بگوییم روزه «بسته جامع سلامت» انسان است.
حجتالاسلام والمسلمین ساجدی با اشاره به تحول مفهوم سلامت در اندیشه غربی، گفت: در غرب، سلامت ابتدا صرفاً به معنای سلامت جسمی بود و بعدها سلامت روانی به آن اضافه شد، سپس سلامت اجتماعی مطرح گردید و در دهههای اخیر، پس از تجربه بحرانهای عمیق انسانی، دانشمندان به این نتیجه رسیدند که بدون «سلامت معنوی» نمیتوان از انسان سالم سخن گفت.
وی افزود: امروز از نگاه مجامع علمی بینالمللی، سلامت واقعی زمانی محقق میشود که انسان از چهار بُعد سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی برخوردار باشد و حتی تصریح میشود که بُعد معنوی، نقشی محوری و تعیینکننده دارد؛ چراکه بسیاری از بحرانهای انسان معاصر با ابزارهای مادی و روانشناختیِ صرف قابل حل نیست.
عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی(ره) افزود: به دنبال طرح سلامت معنوی، نوع جدیدی از هوش به انواع قبلی اضافه شد. ابتدا هوش عقلی یا IQ مطرح بود، سپس هوش هیجانی یا EQ مورد توجه قرار گرفت، اما تجربه نشان داد که این دو نیز کافی نیستند. در نهایت، دانشمندان علوم انسانی و سلامت به «هوش معنوی» یا SQ رسیدند و حتی تصریح کردند که این نوع هوش، ویژگی متمایزکننده انسان از حیوان است و مرتبط با سلامت معنوی است
حجتالاسلام والمسلمین ساجدی با بیان تفاوت سلامت روانی و سلامت معنوی تصریح کرد: سلامت روانی ناظر به تعاملات فرد با خود و دیگران در امور دنیوی است، اما سلامت و هوش معنوی ناظر به ارتباط انسان با ماورای طبیعت و حقیقت غیب است؛ همان چیزی که غرب از آن با تعبیر «تجربه اوج» یاد میکند، اما حقیقت آن را تنها میتوان از مسیر وحی بهدرستی شناخت.
عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی(ره) خاطرنشان کرد: از جمله برکات ویژه روزه توجه به این بُعد مغفولمانده، یعنی سلامت معنوی و هوش معنوی است و می تواند آن را در انسان احیا کند. روزه با مهار تمایلات، تقویت اراده، خودکنترلی و نظمبخشی به خواستههای نفسانی، انسان را به تعادل در همه ساحتهای وجودی میرساند.
وی تأکید کرد: برخلاف تصور برخی، روزه نهتنها با عقلانیت و یافتههای جدید ناسازگار نیست، بلکه امروز حتی علوم سلامت نیز به این نتیجه رسیدهاند که بدون معنویت، پروژه سلامت انسان ناتمام خواهد ماند؛ و این همان حقیقتی است که قرآن کریم قرنها پیش در تشریع روزه بیان کرده است.
روزهداری محور ارتقای «هوش معنوی» و سلامت جامع انسان است
حجتالاسلام والمسلمین ساجدی با تأکید بر اینکه انسان معاصر پس از تجربههای پرهزینه به ضرورت «هوش معنوی» رسیده است، گفت: روزه و ماه مبارک رمضان بستهای جامع برای ارتقای سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و بهویژه معنوی انسان به شمار میآید؛ حقیقتی که اسلام قرنها پیش بر آن تأکید کرده است.
وی افزود: اگر انسان تنها به هوش عقلی و هیجانی بسنده کند، هنوز به قله انسانیت نرسیده است. رشد واقعی زمانی محقق میشود که هوش معنوی به فعلیت برسد و سایر ابعاد وجودی انسان نیز در مسیر صحیح شکوفا شوند.
حجتالاسلام والمسلمین ساجدی با مقایسه سلامت معنوی با تغذیه جسمی گفت: همانگونه که در امور جسمی، هر غذای خوشظاهر و خوشطعم مفید نیست و نیاز به نظر کارشناس دارد، در حوزه معنویت نیز بازارهای کاذب فراوانی وجود دارد و تنها مسیر اصیل، مسیری است که دین الهی ترسیم کرده است.
عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی(ره) تأکید کرد: ماه مبارک رمضان و روزهداری، اگر بهدرستی و مطابق تعالیم اسلام عمل شود، میتواند انسان را در هر چهار سطح سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی ارتقا دهد. پیامبر اکرم(ص) نیز با توصیف این ماه بهعنوان ماه برکت، رحمت و ضیافت الهی، به همین ظرفیت عظیم اشاره کردهاند؛ ظرفیتی که نباید از آن غفلت کرد.
نظر شما